LALAPAŞA İSMİ NEREDEN GELİYOR?

Araştırmacı Gazeteci Sümer ES

LALAPAŞA İSMİ NEREDEN GELİYOR

Osmanlı Tarihini ciltler halinde yazan Hamme’nin 1. Cilt’in 122 149 sayfaları incelendiğinde ;
Trakya’ya ilk geçiş Selçuklular zamanında gerçekleşmiştir. Romalılar’ın elinde bulunan Trakya’nın diğer kavimlerin saldırılarını önlemek için bu yılda (1307 yılında) Lalapaşa’nın köyü olan Sinanköy’den başlamak üzere Kırklareli Vize Kazası ve İstanbul’a dayanan Trakya’yı ikiye bölen bir set inşa edildiğinden bahseder. Türklerin ikinci geçişini Aydın Türkmenleri yapmıştır. Osmanlı Türkleri ise üçüncü geçişinden itibaren (1321) yılından başlayarak, 1327 yılında 4. geçiş, 1331 yılında 5. geçiş, 1332 yılında 6. geçiş, 1334 yılında7. geçiş, 1335 yılında 8. geçiş, 1337 yılında 9. geçiş, 1340 yılında 10. geçiş, 1341 yılında 11. geçiş,1342 yılında 12. geçiş, 1343 yılında 13. geçiş,1345 yılında 14. geçiş,1346 yılında 15. geçiş, 1349 yılında 16. geçiş, 1353 yılında 17. geçiş, 1356 yılında 18. geçiş, 1356 yılında 19. geçişte Osmanlıların Avrupa’daki Trakya zaferlerinin temelini oluşturur.
1. Murat zamanında Hacı İlbeği ye Evranos Paşalar’ın fetihleriyle Trakya Osmanlıların olmaya başlar ve 1361 yılında Edirne’nin alınması ile Trakya fethi tamamlanır.
1. Murat döneminde askeri hareket Lala Şahin ile Hacı İlbeği’ne Edirne’nin alınışı tevdi edildi. (1361) Bu alınışta Lalapaşa Kazası’da dahildir.(Alınışta bir köydür.)
Lalapaşa kazasına ilk olarak Paşa Köy ismi verildi. Lala Şahin’in (Lala Şahin paşa’nın) köyü manasında Paşa köy (Paşanın Köyü) Bu isim Lalapaşa’nın 1945 yılında kaza olması Paşa köy ismi Lalapaşa kazası olarak kanunla belediye olması esnasında Lalapaşa’nın kelime anlamında
Lala Şahin Paşa 1. Murat’ın Rumeli Fetihleri yapması için Rumeli Beylerbeyi olarak görevlendirilmesiyle başlar ve Lala Şahin Paşa, Hacı İlbeği ile Edirne’yi 1361 yılında aldıktan sonra 1363 yılında Rumeli Eyaletinin Rumeli Beyler beyi olarak görev yaptığı görülür.

LALAPAŞA’NIN KELİME ANLAMI

Tarihçi yazar Bilge Umar’ın İnkılap Kitap evi basımı olan Türkiye’deki tarihsel adlar kitabı incelendiğinde; Sayfa 495 paragraf 3’te Helen dilinde Lala “taş, çakıl’’anlamındadır.
Bunun sonunda Luwi dilinin –cık karşılığında olan küçültme takısı-la vardır .Dolayısıyla, bu Lala’nın aslında kayacık, kaya parçası niteliğinde bir nesne olan taşı, çakılı belirtmesi, sözcüğün türetiliş öğelerinden birincisi yönünde de bize ışık tutuyor.
La’dan sonraki bölümü kendi başına bir anlam taşıyan adların bir çoğunda, La’nın “kaya” demek olduğunu sezmemize olanak veren dayanaklar buluyoruz.
Aynı yazarın sayfa 501
Lala’nın Hitit bölgelerinde de geçtiği görülmektedir. (H.Ertem cad.sok.84) bu ad “çakıl anlamındaki “bkn.La sözcüğü” Lala kök sözcüğüne Türkçe-lı takısının karşılığı olan wanda\anda takısının eklenmesiyle türetilmiştir ki asıl Hitit sözcüğünde Lalandos kelimesinin kök sözcüğüdür. “Çakıllı”anlamına gelir.
Lala aynı zamanda Ramsey S.80’de görüldüğü gibi kök sözcüğüne dayanarak “çakıl yeri” demektir. Bu dayanaklarımıza göre, Lalapaşa ve yöresi taşlı,kayalıklı ve çakıllı bir yöre olması ile; Taşlı köy, Kayalıklı köy (Taşlı Paşa, Kayalıklı Paşa,Çakıllı Paşa) anlamına gelen Lalapaşa ismi meydana çıkar. Osmanlıca da Lala = yetiştiren, hocalık eden(dadılık değil) kişilere ön ad olarak verildiği bilinmektedir. 1.Murat’ın yetişmesinde hocalık eden Şahin paşa’ya ön ad olarak verilmiştir ve böylece Lala Şahin Paşa ismi meydana çıkmıştır.
Lala Şahin Paşa ismi ile Rumeli Beyler beyi olarak Trakya’nın, Edirne feth’in de Hacı İlbeği ile görürüz. Lalapaşa kelime kök sözcükleri de göz önüne alınarak ve Lala Şahin Paşa’yı unutulmazlar listesine alınmak istenmesi ile Lala Şahin Paşa’nın Şahini kaldırılarak 1945 yılında Paşa köy olarak bilinen Lalapaşa ismi meydana çıkmıştır.